bosna hersek etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
bosna hersek etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

19 Nisan 2015

Do Not Forget 1993: Mostar

Saraybosna'dayken son günümüzü nasıl değerlendireceğimize ilişkin konuşmaları yaparken, neredeyse Mostar'a gitmekten vazgeçiyorduk.

Çünkü herkes Mostar'dan, -çok büyük haksızlık ederek- "bir köprü"den ibaretmiş gibi bahsediyordu ve Saraybosna ile Mostar arası otobüs ile 3 saat sürüyordu. Gidiş dönüş altı saat yol, bir köprü görmek için değer miydi?

"Mostar'ı başka zaman görmeye fırsatımız olmayabilir." gerçeği ile anneannemin soyunun Mostarlı olması dolayısıyla bir gönül borcu sonucunda, "Hadi, kaç saat olursa olsun, gidiyoruz." dedik.

İyi ki de gitmişiz, çünkü biz Mostar'ı gerçekten çok sevdik. Saraybosna'dan bile çok. Ayrılırken, babam Mostar'dan bir ev almayı ciddi ciddi düşünüyordu, annem orada beğendiğimiz restoranın bahçesinde benim veya kardeşimin düğününün olmasının hayallerini kuruyordu.


Saraybosna'dan Mostar'a nasıl gidilir?  Taksi, Türkiye'den Saraybosna bileti kadar bir paraya çıktığı için onu en başından elemiştik. Araba konforlu geliyordu; ama tabelalara güvenemediğimiz için ondan da vazgeçtik. Yine de, Bosna Hersek'e ilişkin kuzu çevirme yeme hayalleriniz varsa, mutlaka Sarabosna'dan Mostar'a araba ile gidin. Çünkü bu tip restoranlardan bu yolun üstünde bol bol var. Tren yolculuğu biraz daha uzun sürüyor; ama şahane bir manzaranın içinden geçiyorsunuz. Ev sahibimin yönlendirmesi ile biz tercihimizi otobüsten yana yaptık. Kişi başı 20KM tutuyor ve yaklaşık 3 saat sonra Mostar'da oluyorsunuz.

Yolun bazı kısımları küçük yerleşim yerlerinin içinden geçiyor ve oldukça vasat bir haldeler; ama genel olarak su kıyısında, bol yeşillik ve bol dağ manzarası ile keyifli bir yolculuk yapıyorsunuz.


İndiğiniz otobüs garının hemen yanında oldukça enteresan mimariye sahip bir bina var. Bu binayı takip ederek dümdüz gittiğiniz zaman Mostar Köprüsü'ne çıkıyorsunuz. Bu binaya da alıcı gözüyle bakmayı ihmal etmeyin, çünkü savaş döneminde ciddi hasar gören binalardan biri.


Bu yolda yürürken, Mostar'a geldiğiniz için biraz hayal kırıklığı yaşayabilirsiniz. Hiç yenilenmemiş, vasat bir kasaba izlenimi veriyor. Sabredip savaş izlerini ve "Don't Forget" yazılarını takip ederek yürümeye devam edin.




Bu sırada yürüdüğünüz caddeyi kesen ara sokaklara da girebilirsiniz. Güzel bir nehir manzarası ve İbrahim Efendi Camii gibi pek çok tarihi yer var. Bu camiide de kullanılan taş gibi görünen kiremiti biz daha önce hiçbir yerde görmemiştik.





Rengarenk şallar, seramikler satan dükkanların yanyana dizildiği yere geldiğinizde artık eski kenttesiniz ve o yol sizi doğrudan Mostar Köprüsü'ne çıkarıyor.





Mostar Köprüsü, Neretva Nehri üzerine yapılan köprüler sürekli olarak yıkıldığından, Osmanlı'dan istenen yardım sonucunda Mimar Sinan'ın öğrencisi Mimar Hayreddin tarafından 1566 yılında yapılıyor. O dönem için inanılmaz bir köprü, A. Pouller bir eserinde bu köprüden "İnşası mukayese kabul etmez bir cüreti ifade etmektedir. Venedik'te bir mimari harikası kabul edilen Rialto'dan bile daha geniştir." diye bahseder.

Aynı zamanda bu köprü, farklı dinlere, ırklara, mezheplere mensup insanları bir arada yaşatma ideali ve başarısının da sembolü olarak kabul edilmektedir. 1992 yılında Sırp ateşi ile zarar görüyor ve 1993 yılında Hırvatların top ateşi ile sulara gömülüyor.

Yeniden inşası 1997 yılında başlıyor. Macar ordusundan dalgıçlar orijinal taşları nehirden çıkartıyor. Bozulan taşlar için, orijinal taşları üreten taş ocağı tekrardan açılıyor ve aynı ocaktan çıkan taşlar kullanılıyor. 2003 yılının Ağustos ayında köprü tamamlanıyor.

Giderken ayağınızda sakın ola ki tabanı kaygan bir ayakkabı olmasın, köprü üstünde yürümek çok kolay değil, hem eğimli hem de kaygan bir zemini var.




Yalnızca köprüyü ve köprünün üzerinden görünen manzarayı değil, aynı zamanda köprünün yanında dizilmiş binaları izlemek de oldukça keyifli.

Köprünün diğer ayağının ucunda bir fotoğraf müzesi var. Gezmenizi şiddetle tavsiye ederim. Savaş döneminde çekilmiş harika fotoğraflar sergileniyor ve yürürken önünden geçip gidebileceğiniz pek çok binanın savaş dönemindeki halini görmek, bambaşka ve daha dikkatli bakmayı sağlıyor. Benim burada en sevdiğim fotoğraf, savaş döneminde bile bigudilerini eksik etmeyen kadınlar oldu.


Köprüyü geçtikten sonra hemen sol tarafta çok güzel bahçeli bir restoran var. Çok turistik göründüğü için oturmayı ilk önce reddettiysem de, yediğimiz her şey gerçekten çok lezzetliydi. İçinde lokal lezzetlerin hepsinden olan tabaktan ve Mostar birasından sipariş ettik. Yaprak sarması, cevabi, dolmanın yanı sıra, çok lezzetli bir et ve benim en favorim olan falafele benzeyen 'bosnian cookie' geldi.





Bu kısımda alışveriş yapabileceğiniz pek çok butik, üzerinden harika su manzaraları izleyebileceğiniz pek çok küçük köprü var. Birkaç saat keyifle sokaklarında gezebilirsiniz.




Köprüden geçerken, sağ tarafta tam su kenarına kurulmuş iki restoranı göreceksiniz. Restoran Babilon'un manzarası özellikle harika. Dönmeden önce burada bir bira veya kahve içmek için mola vermeyi pas geçmeyin. Köprüyü geçtikten sonra, ilk sağdan girerseniz, boş gibi görünen bir meydana çıkacaksınız. Biraz daha düz gittiğinizde bu restoranın girişini görürsünüz.



Saraybosna'ya yolunuz düşerse, Mostar'ı sakın atlamayın.

Keyifle ve keşifle kalın!

13 Nisan 2015

Saraybosna'da kahve, alışveriş ve atlanmaması gereken diğer mekanlar


Bir haftadır film festivali sebebiyle film terapisinde olduğumdan, bu sırada işler güçler devam ettiğinden, bunların arasında bir de fıstık arkadaşımızı evlendirdiğimizden ve havanın dengesizliği sebebiyle hafiften şifayı kaptığımdan, Saraybosna yazılarının devamına ancak şimdi sıra gelebildi.

"Para birimi nedir? Havalimanından şehre nasıl ulaşım sağlanır?" gibi soruların cevaplarını şurada bulabilirsiniz. Niyetiniz yalnız Sarabosna'yı gezmek ise, iki gün rahat rahat yetecektir. Vize gerekmemesi de büyük avantaj, bilet promosyonlarını kovalayarak,  güzel bir haftasonu kaçamağı yapabilirsiniz.

Şehir merkezini keşfetmek için bu caddede bir boy yürümeniz yeterli olacaktır, en çok zaman dilimini Stari Grad'a ayırmanızı tavsiye ederim. Buralarda gezinirken, molalarınızı cevapi ve burek yiyerek değerlendirmek de elbette ki harika bir fikir olur.

Gelelim kahve molaları ve alışveriş için harika adreslere...


Başçarşı meydanında durup, Gazi Hüsrev Bey Camii'ni tam  karşınıza aldığınızda, sağ tarafta kalan ilk sokağa girin ve bir kaç adım sonra karşınıza çıkan 'Sevda Kahva' dan içeri tereddüt etmeksizin girin. Harika bir avlusu var, garsonlar geleneksel kıyafetler içinde servis yapıyor ve arka fonda rahatsız etmeyen güzel yerel müzikler çalıyor. Saraybosna'da daha uzun zaman kalıyor olsaydım, kitabımı alarak burada yarım gün geçirmeyi isterdim. O kadar huzurlu, o kadar keyifli bir mekan.

Boşnak kahvesinin buradaki adı Sevda Kahva, sunumu da tadı da şahane. Kahvemizi içerken, geleneksel kıyafetlerinin içindeki garson önümden elimde bir tabakla geçince, benim içim gitti. "O neyse ben de istiyorum." diye tutturdum.


Tufahija isimli yerel bir tatlıymış. Az haşlanmış elmanın içini oyuyorlar, içini cevizli bir karışım ile doldurup, üstüne kaymak koyuyorlar. İnanılmaz lezzetli.

Daha sonra bütün restoranların menüsünde olduğunu keşfettim; ama yediklerimin içinde benim damak tadıma en çok hitap eden Sevda Kahva'daki oldu.

Sevda Kahva için 2 KM, Tufahija için 3,5 KM ödüyorsunuz. Bu arada herhangi bir şey sipariş ederken, aklınızda olması için "velika" büyük porsiyon; "mala" küçük porsiyon demek.

Sevda Kahva'nın hemen yanında bir müze var, müzenin girişinde de dinlediğiniz tarzda müziklerin CDlerini de bulabileceğiniz küçük bir dükkan var.


Kahve içmek için benim diğer favorim ise, hemen Sebilij Çeşmesi'nin bulunduğu meydandaki kahve Aksaraj oldu. (Aksaray diye okunuyor.) Dışarıdaki rengarenk masalarda oturup, Boşnak kahvesini yudumlarken, gelip geçeni seyretmek için iyi bir seçenek.



Boşnak Kahvesi'ne gelirsek, aslında bizim Türk Kahvesi'ne benziyor; ama tam olarak aynı da değil. Cezvede tek kişilik pişiyor ve pişerken içine şeker eklemiyorlar. Kahveyi de bardağa doldurmadan cezvenin içinde servis ediyorlar. Sunum her yerde aynı, bakır bir tepsi içinde, lokum, kulpsuz fincan ve kahve dolu cezve. Telve bardağa doldururken, cezvenin içinde kaldığından, telvesiz espresso kıvamında bir kahve içiyorsunuz ve ayrıca cezveden yaklaşık iki bardak dolusu kahve çıkıyor. Ben çok beğendim.

Bu arada bu sunum, turistik bir gösteriş değil, oradaki esnaf bile kahveyi aynen böyle hazırlayıp içiyor.


Esnaf lokantalarından sıkılırsanız ve canınız somonlu salatalar, makarnalar, biftekler çekerse, veya sadece rahat bir ortamda bir şişe house wine yuvarlamak isterseniz de istikametiniz Club To Be Or Not  To Be  olsun. Ayrıca vejeteryan yemekleri sunduğu için, her adımda cevapi görmekten sıkılanlar için de hayat kurtarıcı olabilir. Cizmedziluk 5 numarada bulunuyor.



Diğer bir adres herkes kendini bildi bileli aynı yerde -Prote Bakovica 8 numarada- faaliyet gösteren Pod Lipom. Fiyat açısından uygunluğu sebebiyle, lokaller tarafından sevilen bir yer. Ama şarap seçimini garsona bırakırsanız, en pahalısını bulup getirmek gibi bir alışkanlığı var. Aman diyeyim!

Bosanski Kolacici isimli domates soslu köfte, etinin sinirli oluşu ile bizi hayal kırıklığına uğratsa da, mantısı oldukça lezzetliydi.



Şehir merkezinden biraz uzaklaşmayı göze alırsanız, harika manzaralı Kod Bibana atlanmaması gereken bir adres. Bir de mutlaka ve mutlaka üzerinizde nakit para taşıyın. Restoranların hiçbirinde kredi kartı geçmiyor.


Eski Kent Merkezi'nin ara sokaklarında pek çok harika el işi satan mağaza sizleri bekliyor. Bence alınmazsa olmazlarun başını, Bakırcılar Sokağı'ndan alınacak bir kahve seti ile marketten alınacak isli et çekiyor.


Daha modern ve sıradışı parçaların peşindeyseniz, Gazi Hüsrev Begoba caddesinin yolunu tutmanızı tavsiye ederim. 54 numarada Rukom, 9 numarada Kana Health Shop güzel adreslerden. Benim en favorim ise, Curciluk 8 numarada bulunan BH Crafts oldu. El örgüsü patikler, kıyafetler, makyaj çantaları, halılar, battaniyeler, taçlar...




BH Crafts'ın ürünlerinin, duty free'de buradaki mağazanın iki katına yakın bir fiyata satıldığı da aklınızda bulunsun. Ben bozuk para cüzdanı olan bir anahtarlık ile, kitap ayracı olarak kullanılabilecek minyatür bir hali aldım. -Hala valizimi boşaltmadığımdan şimdilik paylaşamıyorum :))-

Keşifle kalın!

08 Nisan 2015

Saraybosna Eski Kent Merkezi: Stari Grad

Osmanlı İmparatorluğu'nun Saraybosna'da 400 yıl boyunca süren egemenliği sırasında kurulan Eski Kent Merkezi'nde, özellikle de Başçarşı kısmında gezerken kendinizi hiç yabancı hissetmeyeceğinizden emin olabilirsiniz. 

Camiler, çeşmeler, el sanatları satan dükkanlarla dolu bu daracık sokaklarda gezerken, yadırgayacağınız tek şey muhtemelen sessizliği ile sakinliği olacaktır. 

Şehrin diğer kısımlarında sokaklar ve caddeler, sosyalist etkilerle oldukça geniş biçimde yapılanmış iken, buradakiler çok daha dar ve trafiğe kapalı olduğundan, şehrin diğer kısımlarına kıyasla daha hareketli bir bölge olduğunu söyleyebiliriz. Yine de rahat rahat yürümeniz mümkün ve bağırış çağırış yok. 





Benim bu kısımda en çok merak ettiğim, Kanuni Sultan Süleyman'ın damadı tarafından 1551 yılında inşaa edilen ve adını Bursa'dan alan Brusa Bedesteni'ydi. İncelediğim rehberlerin tamamında savaş sırasında hasar gören bu yapının yenilendiği ve şu anda antikalarla el sanatı ürünlerinin satıldığı yazıyordu. 

Tam bir fiyasko yaşadığımı itiraf etmeliyim. Çünkü içeride satılanlar, hiçbir özgünlüğü olmayan turist kazıklama aracı zevksiz hatıralıklar, sahte Michael Kors çantalar ve güneş gözlüklerinden ibaretti. 

O yüzden size bu eski kent merkezi ile ilgili verebileceğim ilk tavsiye şu, ana caddede şöyle bir yürüyün, sonra haritanızı katlayıp cebinize koyun ve ara sokaklarda keyfinize göre gezinin. Kaybolmanız çok olası değil zaten, her yolun sonu ya Miljacka Nehri'ne, ya da tekrar Saraci isimli bu ana caddeye çıkıyor. 

Ara sokaklarda, harika dükkanlar var. Buralarda harika şeyler yakalayabilirsiniz ve pazarlık etmekten çekinmeyin.








Bir de bu bölgede bir hukuk bürosu gördüm ki, hayatımda gördüğüm en sempatik hukuk bürosuydu :) 



Tarihi bir gezi yapmak istiyorsanız, atlamamanız gereken yapılardan biri Gazi Hüsrev Bey Camii (Begava Dzamija). Saraci'nin üstünde yer alan bu yapı, ülkedeki en önemli İslami yapı olarak kabul edilmekte; çünkü Saraybosna'nın bir şehir olmasında çabası büyük Gazi Hüsrev Bey'in bağışı ile 1531 yılında inşaa edilmiş.





Hemen arka kısmında, Saat Kulesi ve tam karşısında Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi var.




Bu kısımda ayrıca 1992 - 1995 kuşatması sırasında şehre temiz su sağladığı için tarihi öneme sahip olan ve 1881 yılında Viyanalı zengin bir sanayici tarafından kurulan Sarajevska Pivara isimli bira fabrikası ile 18. yüzyıldan kalma Osmanlı evi olan Svrzina Kuca ilgi çekici adreslerden.



Bir de eski kentin sembolü olan ve tarihte Doğu ile Batı'dan gelen tüccarların buluşma noktası olan Sebilij Çeşmesi'ni de tabii ki atlamamak lazım. Bu çeşmenin olduğu meydana bağlanan daracık bir bakırcılar sokağı var. Benim Saraybosna ve Mostar'ın diğer bütün kısımlarında gördüğümden çok daha güzel tasarımlar, diğer yerlerdekinden çok daha uygun fiyata burada satılıyor.



Hiçbir şey almasanız bile, atölyede yapılışlarını izlemek ve milyonlarca bakır eşyanın arasında yürümek oldukça keyifli. Benim eski kent merkezinde en sevdiğim sokaklardan biri burası oldu.










Tabii bu sokaklarda gezerken bol bol cevapi ve burek yemeyi ihmal etmeyin.

Keşifle ve tarihle kalın!


Pinterest'im

Instagram'ım